คนเมือง เป็นชนกลุ่มใหญ่ของเชียงใหม่สืบเชื้อสายมาจากกลุ่มตระกูลไทซึ่งมีอยู่หลายกลุ่ม ทั้งไทลื้อ ไทยวน ไทใหญ่ ไทเขิน จัดอยู่ในกลุ่มคนล้านนา เรียกตัวเองว่า "คนเมือง" ชนกลุ่มนี้ตั้งถิ่นฐานอยู่ในที่ราบระหว่างหุบเขา ใช้ภาษาถิ่นที่เรียกว่า "คำเมือง" แต่ปัจจุบันคนรุ่นใหม่หันมาใช้ภาษากลางกันเกือบหมดแล้ว
ลัวะ ในตำนานหลายตำนานกล่าวว่า ลัวะคือกลุ่มชนพื้นเมืองซึ่งเคยอาศัยอยู่ในบริเวณเชิงดอยสุเทพมาก่อน มีหลักฐานทางประะเพณีปฏิบัติหลายอย่างที่บืนยันคำกล่าวนี้ เช่น การทำพิธีต่างๆมักใช้ชาวลัวะเป็ฯผู้เริ่มพิธี ปัจจุบันชาวลัวะยังคงกระจายอยู่ทั่วเมือง ทั้งชาวลัวะ ที่ผสมผสานกลายเป็นคนเมืองไปแล้ว และชาวลัวะที่ยังดำรงชีวิตแบบดั้งเดิมบนดอยสูงซึ่งถูกจัดอยู่ในกลุ่มชาวเขา

คำว่า "เวียง" เป็นคำที่ชาวเชียงใหม่ใช้เรียก "เมือง" นั่นเอง และความหมายก็คือเขตสีเหลี่ยมคูเมืองเก่าในปัจจุบันนี้ ซึ่งยังคงร่องรอยของเมืองเชียงใหม่ เขตสี่เหลี่ยมที่มีคูเมืองล้อมรอบและมีประตูเมืองจำนวน 5 ประตูด้วยกัน ประตูแรกมีชื่อว่าประตูช้างเผือก เป็นชื่อเรียกตามชื่อของอนุสาวรีย์ช้างเผือกที่ตั้งอยู่ทางทิศเหนือของประตูนี้ ประตูที่สองชื่อประตูท่าแพ ปัจจุบันได้รับการปรับปรุงเป็นลานโล่ง เรียบ สำหรับจัดงานพิธีสำคัญๆในรอบปี ประตูที่สามชื่อประตูเชียงใหม่ ตั้งอยู่ใกล้กับประตูที่สี่ คือประตูแสนปุง ซึ่งเป็นชื่อดั้งเดิม แต่คนในท้องถิ่นยังคงใช้ชื่อประตูสวนปรุงตามชื่อของโรงพยาบาล ซึ่งตั้งอยู่บริเวณใกล้เคียง แต่เดิมชาวเมืองจะใช้เป็นประตูสำหรับเคลื่อนศพออกจากเมืองไปยังสุสานนอกเมือง ประตูสุดท้ายชื่อประตูสวนดอก เป็นเส้นทางไปยังวัดสวนดอก ไม่เฉพาะประตูเมืองเท่านั้นที่มีชื่อเรียกขานต่างๆกันไป ตามมุมเมืองทั้ง 4 มุม ก็มีชื่อเรียกต่างๆกันไปได้แก่ แจ่งศรีภูมิ (แจ่ง คือ ภาษาที่คนภาคเหนือใช้ ในที่นี้หมายถึงมุมเมือง) ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นของการตั้งเมืองเชียงใหม่ เรียกว่าเป็นศรีของเมือง มุมเมืองที่สองชื่อ แจ่งขะต๊ำ (ขะต๊ำ เป็นเครื่องดักสัตว์ชนิดหนึ่งแต่เดิมชาวบ้านจะใช้ดักปลาบริเวณนี้กัน จึงเรียกตามชื่อเครื่องดักสัตว์ชนิดนี้) มุมเมืองที่สามชื่อ แจ่งกู่เรือง กู่เรือง เป็นชื่อของที่บรรจุอัฐิของหมื่นเรือง (หมื่น = ตำแหน่งทางทหาร เรือง = ชื่อคน) ซึ่งอยู่ ณ บริเวณมุมเมืองนี้ มุมเมืองที่สี่ชื่อ แจ่งหัวลิน คำว่า หัวลิน หมายถึงจุดเริ่มต้นการรับน้ำด้วยการผ่านรางน้ำที่เรียกว่า "ลิน" แต่เดิมจะมีรางรับน้ำจากห้วยแก้ว นำน้ำเข้ามาใช้ในเมืองอยู่ ณ มุมนี้ ทุกๆมุมเมืองจะยังคงปรากฏโบราณสถานของป้อมทั้ง 4 ด้าน ตั้งอยู่ซึ่งในสมัยที่เมืองต่างๆ ยังคงสู้รบกันนั้น ป้อมเหล่านี้เป็นจุดยุทธศาสตร์ที่สำคัญที่ใช้ในการป้องกันเมืองจากข้าศึกศัตรู